جالب ترین وبلاگ پارسی

علمی -موفقیت-مثبت اندیشی-اطلاعات عمومی

 
ساعت ٤:٢٥ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٦/٦/٢۳   کلمات کلیدی:

اين شيفتگان كه در صراطند همه خود را اعمال مي‌كنند (شكل 1).

جوينده چشمه حياتند همه

حق مي‌طلبند و خود ندانند آنرا

در آب بدنبال فراتند همه

 

امام خميني (ره)

 

به ياد 15 خرداد و ياد امام عزيزمان كه به ما عزت و سربلندي را هديه داد

 

دكتر پورپاك

معاون مركز تحقيقات ايمونولوژي، آسم و آلرژي

 



Oval: پروبيوتيكها
 

 

 


پروبيوتيكها باكتريهاي غيربيماريزا از خانواده لاكتوباسيل و بيفيدوباكتريوم هستند (جدول 1) كه در غذاهاي تخمير شده از جمله ماست وجود دارند و مي‌توانند در روده ساكن شده و آثار مفيدي از خود برسلامت انسان به جا بگذارند.[2و1] اين باكتريها تعادل ميكروبي مخاط روده را حفظ كرده و به عنوان فلورنرمال در اين عضو ساكن مي‌شوند. پروبيوتيكها پاتوژنهاي خطرناك روده‌اي را مهار مي‌كنند و همچنين در پيشگيري و يا درمان انواع اسهال به كار مي‌روند.[3] پروبيوتيكها مي‌توانند در تعديل سيستم ايمني مؤثر بوده و آثار ضد آلرژي داشته باشند، همچنين داراي قدرت ضد سرطاني هستند و مي‌توانند كلسترول خون را كاهش دهند.[4و5]

از صدها سال پيش ميكروبها براي تخمير غذا و الكل مورد استفاده قرار مي‌گرفتند و امروزه از آنها براي پيشگيري و درمان ببيماريها استفاده مي‌شود. بحث پروبيوتيك اولين‌بار در سال 1990 مطرح شد. وقتي كه الي مچنيكوف بيان كرد كه روستائيان بلغاري كه فراورده‌هاي تخمير شده شير را مصرف مي‌كرده‌اند، از سلامت و عمر طولاني برخوردار بودند.

امروزه مطالعات زيادي در مورد پروبيوتيكها و اثرات آنها انجام شده و مصرف محصولات لبني محتوي پروبيوتيك بسيار توصيه مي‌شود.[1] در ادامه جزئيات بيشتري از آثار پروبيوتيكها بر سلامت دستگاه گوارش و سيستم ايمني و مهار آلرژي توسط آنها بيان مي‌گردد.

 

مكانيزم عمل پروبيوتيكها:

پروبيوتيكها با استفاده از مكانيزمهاي زير آثار مفيد و درماني

1) مهار و حذف پاتوژنهاي روده‌اي از طريق توليد محصولات ضدباكتري از جمله باكتريوسيس‌ها، بوتريك اسيد، لاكتيك اسيد و متابوليتهاي سمي اكسيژن از جمله پراكسيد هيدروژن

2) كاهش PH روده در اثر توليد اسيد لاكتيك

3) رقابت براي اشغال رسپتورهاي انتروسيتها و جلوگيري از اتصال پاتوژنها به اين رسپتورها

4) رقابت با ميكروبهاي بيماريزا در بدست آوردن مواد غذايي و فاكتورهاي رشد

5) توليد آنزيم لاكتاز و كمك به تجزيه بهتر لاكتوز شير

6) خنثي كردن كارسينوژنهاي موجود در مواد غذايي بوسيله بوتريك اسيد توليد شده توسط پروبيوتيك 

7) تحريك انتروسيتها براي توليد سايتوكاينها

8) تنظيم و تحريك سيستم ايمني و سلولهاي ايمني موجود در مخاط روده.[1و2]

جدول (1): مثالهايي از پروبيوتيكهاي مورد استفاده در انسان(جدول از منبع شماره 2)

 


 


نقش پروبيوتيكها در سلامت دستگاه گوارش:

مطالعات و كارآزماييهاي باليني بسياري نشان داده‌اند كه پروبيوتيكها مي‌توانند در پيشگيري يا درمان بسياري از مشكلات گوارشي و ببيماريهاي روده‌اي از جمله اسهال ناشي از مصرف آنتي‌بيوتيك، بيماري التهابي روده، اسهال كودكي، اسهال مسافرتي، سندرم روده تحريك‌پذير و كوليت، مؤثر باشند.(LGG) Lactobacillus GG،Lactobacillus Casei در مطالعات بسياري مورد بررسي قرار گرفته‌اند و نقش مثبت آنها در پيشگيري و درمان بيماريهاي ذكر شده به اثبات رسيده است.[4]

در افرادي كه آنتي‌بيوتيك مصرف كرده‌اند كلستريديوم ديفيسيل باعث كوليت با غشاء كاذب مي‌گردد كه مصرف پروبيوتيكها از جمله لاكتوباسيل مانع اسهال در اين بيماران مي‌شود[4و6]. همچنين لاكتوباسيلها مي‌توانند مانع كلونيزاسيون هليكوباكترپيلوري در معده شوند.[6]  

 

نقش پروبيوتيكها در كنترل سرطانها:

شواهد زيادي مبني بر آثار ضد سرطاني پروبيوتيكها خصوصاً در مورد سرطآنهاي كولون، كبد و روده كوچك و سرطان پستان مشاهده شده است. پروبيوتيكها مي‌توانند با اتصال به مواد سرطانزا (كارسينوژنها) و پروكارسينوژنها، آنها را بلوكه و حذف كنند، فلور باكتريال روده را كنترل كنند، سيستم ايمني و پاسخهاي ضد توموري را تحريك كنند و نهايتاً مي‌توانند محصولات آنتي‌موتاژنيك و آنتي‌تومورژنيك در روده توليد نمايند.[5]

كاهش كلسترول و كنترل فشار خون توسط پروبيوتيكها:

مطالعات متعددي نشان داده‌اند كه تجويز پروبيوتيك به موشهاي مبتلا به چربي خون بالا باعث كاهش 40 درصدي كلسترول و تري گليسيريد خون و همچنين افزايش نسبت HDL/LDL تا 20 درصد شده است. در مطالعات ديگر در موش و انسان كه مبتلا به فشار خون بالا بودند، تجويز پروبيوتيك باعث كاهش فشار خون شده بود.[2و1]

بنابراين مصرف پروبيوتيك مي تواند در كنترل ببيماريهاي قلبي مؤثر باشد.

آثار پروبيوتيكها بر سيستم ايمني ذاتي:

بعد از اسكان باكتريهاي پروبيوتيك در مخاط دستگاه گوارش خصوصاً روده، سيستم ايمني ذاتي روده فعال مي‌شود. اين سيستم شامل، ماكروفاژها، نوتروفيلها، ائوزينوفيلها، سلولهاي NK و اپي‌تليال روده مي‌باشند. ماكروفاژها و دندريتيك‌سلها آنتي‌ژنهاي باكتريايي را از طريق گيرنده‌هاي سطحي خود از جمله Toll Like Receptor( TLR) شناسايي مي‌كنند و از طريق مسير سيگنالينگ NF-KB باعث افزايش توليد سايتوكاينهاي تحريك‌كننده سيستم ايمني اختصاصي خصوصاً پاسخ نوع يك مي‌شود.[7و8و9]

 

آثار پروبيوتيكها بر سيستم ايمني اكتسابي:

سيستم ايمني مخاطي روده كه شامل پلاكهاي پير، سلولهاي M، لنفوسيتهاي Bو T و سلولهاي عرضه‌كننده آنتي‌ژن از جمله دندريتيك‌سلها مي‌باشد، نقش مهمي در تعيين اثرات پروبيوتيكها بر سيستم ايمني دارد. پروبيوتيكها پاسخ سلولهاي TH2 را مهار و موجب تقويت پاسخهاي TH1 و تقويت ايمني سلولي مي‌شود.[5]

علاوه بر اين در سيستم ايمني مخاط روده يكسري از لنفوسيتهاي تنظيم‌كننده بنام TH3 و Tr.1 وجود دارد كه با توليد IL10 و TGFB.باعث سركوب و كنترل پاسخهاي التهابي روده مي‌شوند و همچنين تولرانس دهاني ايجاد مي‌كنند كه در مورد پاسخ ايمني به آنتي‌ژنهاي خوراكي بسيار اهميت دارد.[7و9]

 

آثار پروبيوتيكها بر ايمني سلولي و سايتوكاينها:

پروبيوتيكها باعث فعال شدن ماكروفاژ مي‌شوند و آنها را وادار به توليد نيتريك اكسيد و IL6 و TNFa و IL12 و IL18 و IFNa مي‌كنند. گيرنده‌هاي FC و كمپلمان بر سطح سلولهاي فاگوسيت كننده افزايش مي‌يابد و عمل فاگوسيتوز آنها تقويت مي‌شود. IL12 و IL18 توليد شده توسط اين سلولها باعث تمايز T لنفوسيتهاي TH0 به TH1 (لنفوسيتهاي T نوع يك) مي‌شود كه بواسطه سايتوكاينهاي IFNg و IL2 و TNFaو IL12 باعث تقويت ايمني سلولي عليه پاتوژن‌هاي درون سلولي و ويروسها و همچنين تقويت پاسخ سيتوتوكسيك عليه سلولهاي آلوده به ويروس مي‌شود.[10و11] سايتوكاينهاي توليد شده توسط لنفوسيت TH1، باعث مهار پاسخ لنفوسيتهاي TH2 و سركوب توليد IL4 و IL5 و نهايتاً مهار توليد IgE و عدم تكثير ائوزينوفيل مي‌شود. پروبيوتيكها با اين مكانيزم مي‌توانند نقش مثبتي در پيشگيري و كنترل آلرژي ايفا كنند.(شكل 2) [10]

 

 

آثار ضد آلرژي پروبيوتيكها:

بدنبال مشاهده كاهش علائم و بروز آلرژي در خانواده‌هايي كه محصولات لبني تخمير شده به مقدار زياد مصرف كرده‌اند، مطالعات زيادي براي بررسي ارتباط بين مصرف پروبيوتيكها (لاكتوباسيل و بيفيدو باكتريوم) با كاهش آلرژي انجام شد.

مطالعات نشان دادند كه كودكاني كه در خانواده آنها محصولات تخميري لبني از جمله ماست بصورت سنتي تهيه و مصرف شده است، نسبت به كودكاني كه اين محصولات را مصرف نكرده‌اند كمتر دچار آلرژي غذايي، درماتيت آتوپيك و اگزما مي‌شوند. ]‍10‌‌، 11[ در مطالعه ديگر مشاهده شد كه رژيم غذايي حاوي لاكتوباسيل باعث كاهش علائم آلرژي و كاهش سطح سرمي IgE نسبت به گروه كنترل شده است.

همانطور كه اشاره شد پروبيوتيكها پس از تحريك ماكروفاژها و سلولهاي عرضه‌كننده آنتي‌ژن، با توليد IL12 و IL18 باعث فعال شدن و تحريك لنفوسيتهاي TH1 و سلولهاي NK مي‌شوند كه اين امر موجب توليد اينترفرون گاما (IFNg) مي‌شود و نهايتاً باعث مهار پاسخهاي همورال از جمله توليد IgE مي‌شود.(شكل 2)[11]

در پايان با توجه به موارد ذكر شده به نظر مي‌رسد پروبيوتيكها